Bệnh u máu ở trẻ sơ sinh có đáng lo và có nên chữa trị u máu cho trẻ?

Share Button

U (bướu) máu là một bệnh thường gặp ở trẻ sơ sinh nhưng hầu hết đều không gây hiểm. Trừ một vài u máu xuất hiện ở mặt gây mất thẩm mỹ mà các bậc cha mẹ nên cân nhắc hướng xử lý, các vị trí khác như đầu, mình, tay, chân 90% đều vô hại và không cần chữa trị.

Xem thêm các bài viết khác thuộc chủ đề: u máu ở trẻ sơ sinh

Khối u có đặc điểm như một khối u thông thường nhưng chúng có thêm một đặc điểm đặc trưng là chứa đầy mạch máu và máu. Khác với các khối u phần mềm khác, thường to lên và phát triển theo thời gian, u máu thì đa phần lành tính và tự khỏi.

Bản chất của khối u là sự tăng sinh của mạch máu, chính xác là sự tăng sinh của các tế bào nội môi gây nên. Vì là khối u máu nên nếu như khối u máu vỡ đương nhiên mạch máu sẽ bị tổn thương và máu chảy ra.

có nên chữa trị u máu cho trẻ sơ sinh 1

Đặc hữu u máu ở trẻ sơ sinh

Bệnh u máu là bệnh thường xuất hiện ở trẻ sơ sinh. Có khoảng 30% số bệnh nhân là trẻ trong tháng đầu sau sinh. Còn lại đa phần xuất hiện ở giai đoạn 1 tuổi. Một phần nhỏ xuất hiện ở tuổi trưởng thành.

Bệnh u máu có đặc tính là mang đầy đủ các tính chất của một khối u ngoại trừ một tính chất, đó là khối u rất lành tính và đa phần tự teo đi trong các giai đoạn về sau. Khác với các khối u phần mềm khác, thường to lên và phát triển theo thời gian. Đến một giai đoạn nhất định chúng có thể chuyển thành ác tính. Còn u máu đa phần lành tính và tự khỏi.

U máu có ba dạng cơ bản là u mao mạch, u dạng hang và u hỗn hợp. Chúng có thể xuất hiện ở bất kỳ đâu trong cơ thể miễn là tại vị trí đó có nhiều mạch máu. Nhưng thường thì u máu xuất hiện ở da là chủ yếu. Chỉ một phần nhỏ xuất hiện trong nội tạng.

Thường thường, người ta thấy u máu xuất hiện ở mặt, đầu, cổ, mông, đùi. Và thường là ở trẻ em. Chỉ một số ít xuất hiện ở gan, hầu họng, tim, cột sống. Những dạng này chiếm tỷ lệ vô cùng ít và thường gặp ở người trưởng thành. Đa phần u máu nội tạng xuất hiện ở gan.

Dấu hiệu nhận biết u máu ở trẻ sơ sinh

U máu là một bệnh thường gặp ở da nên dấu hiệu nhận biết rất đơn giản. Chúng có biểu hiện ở 3 cấp độ. Cấp độ thứ nhất là dạng nhẹ. Dấu hiệu là những vết thay đổi màu sắc mà thường là đỏ, đỏ tím hoặc phớt xanh. Ở giai đoạn này chúng ít khi tạo thành u, cục hay khối. Đa phần chúng bằng phẳng như một cái “bớt trẻ em”.

Cấp độ thứ hai là dạng trung bình. Ở giai đoạn này, u máu phát triển thành một khối u thực sự. Nghĩa là chúng gồ lên, nổi lên hoặc đội da lên thành một khối có hình dạng, kích thước rõ ràng. Tất nhiên, chúng vẫn mang màu sắc như cũ. Đó là màu của máu trong khối u.

Cấp độ thứ ba giống dạng trung bình nhưng biểu hiện kèm theo khi khối u vỡ ra hay biến chứng. Thường là sự chảy máu nếu như khối u ngoài da, vỡ ra, loét nếu như khối u ở sâu trong phần mềm. Ngoài ra là những dấu hiệu đặc thù cơ quan mà tại đó khối u máu to lên, chèn ép vào tạng và cơ quan chủ đích.

U máu thường ít khi gây ra biến chứng. Vì chúng tự biến mất đi khi trưởng thành. Ít trường hợp tồn tại và phát triển to lên. Nhưng cũng có một số trường hợp không diễn ra như vậy. Khi đó chúng có thể gây ra biến chứng.

Biến chứng của u máu nói chung ít nguy hiểm và rất ít khi xảy ra. Thường thì người ta không đặt vấn đề biến chứng trong bệnh này. Trong một số trường hợp, xin lưu ý là rất hãn hữu, có thể gây nguy hiểm. Chẳng hạn như u máu ở hầu họng có thể gây ra khó thở khi chúng quá to, u máu ở tim có thể làm giảm lưu thông tuần hoàn qua tim do u máu chiếm chỗ, u máu trong cột sống có thể làm yếu xương, u máu ở mắt có thể làm suy yếu thị lực, u máu trong gan có thể làm tắc một vài vi quản mật.

Với những u máu ở ngoài da, không khó để phát hiện ra bệnh. Mặc dù thỉnh thoảng cũng hay bị chẩn đoán nhầm với những vết xước ngoài da hay những chấn thương phần mềm. Nhưng với u máu trong sâu nội tạng thì cần phải có những xét nghiệm chuyên biệt. Ba xét nghiệm hay được phối hợp thêm để chẩn đoán là siêu âm, chụp cắt lớp vi tính (CT) và chụp công hưởng từ (MRI).

có nên chữa trị u máu cho trẻ sơ sinh 2

Điều trị u máu như thế nào?

Như trên đã nói, u máu đa phần lành tính và không cần điều trị đặc biệt, tự khắc chúng sẽ teo và biến mất. Nhưng cũng có những u máu không nhỏ đi mà tồn tại như một khối u thực sự. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng tới tâm lý và thẩm mỹ của người bệnh. Điều trị lúc này thực sự hữu ích.

Trong giai đoạn đầu, u máu sẽ nhỏ lại một cách đáng kể với các thuốc điều trị. Các thuốc có thể áp dụng là corticoid (có dạng uống, dạng bôi và dạng tiêm trực tiếp vào khối u), hóa chất chống ung thư, thuốc chẹn beta.

Khi việc dùng thuốc không có kết quả hoặc không thuyên giảm như kỳ vọng thì phẫu thuật được xem là một biện pháp triệt để. Có hai phương pháp cơ bản là phẫu thuật bằng lase và cắt bỏ. Áp dụng theo phương pháp nào là tùy vào chiến lược điều trị của từng người và tùy vào vị trí xuất hiện khối u máu. Thường thì lase ưu tiên sử dụng ở những trường hợp u máu ở nông, bề mặt và những vị trí thẩm mỹ nhạy cảm như mắt, môi, mũi, tai, mặt. Nói chung, các can thiệp trong những trường hợp này thường không quá phức tạp. Rất ít khi u máu nội tạng phải can thiệp điều trị bằng phẫu thuật.

U máu ở trẻ em – Bệnh không cần chữa

Không ít phụ huynh đưa con đi chữa u máu khắp nơi, sau mới ngã ngửa khi biết bệnh này sẽ mất dần mà không cần can thiệp. Nếu chữa trị không đúng còn để lại hậu quả xấu.

Chiều thứ 2, hành lang khoa Phẫu thuật tạo hình, Bệnh viện Xanh Pôn, chị Mai (Hà Nội) cho con gái đi khám lại. Vẻ mặt chị không giấu được niềm vui khi biết khối u ở lưng – gáy của con đã tự xẹp đi mà không cần can thiệp.

Chị Mai kể, lúc mới sinh con gái chị hoàn toàn bình thường, nhưng 1 tuần sau chị phát hiện một vết bầm tím ở vùng lưng – gáy. Lúc đầu chị tưởng là vết bầm thông thường, nhưng không ngờ 3 – 4 tuần sau vết bầm lan rộng, nổi gồ lên khỏi mặt da.

Thấy u lớn nhanh, lúc bé gần 3 tháng tuổi, gia đình chị đưa con đến khám tại một bệnh viện trung ương. Ở đây, khối u của con chị được bác sĩ chẩn đoán là “u máu” và cho chỉ định phẫu thuật ngay. Hoang mang, lo lắng vì con còn quá bé mà phải phẫu thuật, gia đình tìm hiểu và tiếp tục đưa cháu bé đến khám tại Bệnh viện Xanh Pôn.

“Tôi hoàn toàn bất ngờ khi bác sĩ giải thích khối u của con tôi có thể tự mất đi mà không cần can thiệp. Lại được bác sĩ cho xem thêm các hình ảnh tương tự như con mình đã khỏi càng làm vợ chồng tôi an tâm hơn”, chị Mai vui mừng kể lại.

Giờ đây, con gái được 10 tháng tuổi, chị đưa bé đến khám lại theo hẹn và vui mừng khi thấy khối u của con mình đã xẹp đi rất nhiều so với trước.

có nên chữa trị u máu cho trẻ sơ sinh 3

HÌnh ảnh u máu lúc 3 tháng tuổi và thoái lui dần khi đến 10 tháng tuổi

Tương tự, anh Kiên (Hải phòng) cũng dẫn con trai 2 tuổi đến khám lại. Người cha này cho biết, con trai anh bị bệnh u mạch máu vùng gáy và mang tai từ lúc 1 tuần tuổi. Khối u lớn nhanh nên gia đình đưa cháu đi khám và chữa trị ở một bệnh viện trên Hà Nội. Bác sĩ kê đơn thuốc tiêm nhưng tiêm đến 6 tháng mà khối u của con anh cũng không đỡ và sau đó bác sĩ lại tiếp tục kê đơn vài tháng nữa.

Quá hoang mang vì điều trị tốn kém cả trăm triệu mà bệnh tình con không đỡ, lại xót con còi cọc, anh chị đưa con đi Xanh Pôn để khám lại. Ở đây, anh được bác sĩ giải thích cặn kẽ về bệnh tình của con mình và khuyên nên dừng thuốc. Quả nhiên một năm sau quay lại kiểm tra, khối u của con anh đã giảm đi khoảng 70%.

“Sau bao tháng trời chạy chữa không có kết quả và giờ sau khi dừng thuốc thì khối u lại tự xẹp. Tuy nhiên, vợ chồng tôi vẫn buồn vì đã 2 tuổi mà con trai tôi đi lại vẫn khó khăn, không phát triển bình thường như các bé khác. Không biết có phải do cháu dùng thuốc quá lâu không”, anh Kiên chia sẻ.

Một trường hợp khác, con chị Xuân (Sơn La) hiện một tuổi, bị một vết hồng đỏ ở má ngay từ lúc mới sinh. Vết “chàm” của bé không thay đổi mấy nhưng vì lo sợ nó lớn nhanh như các trường hợp khác nên chị đưa con về Hà Nội khám. Bác sĩ chẩn đoán con chị bị “u máu phẳng” và cũng kê đơn điều trị bằng thuốc Interferon (Heberon) tiêm dưới da mỗi ngày một ống.

“Thương con, tốn kém bao nhiêu gia đình tôi cũng cố chịu miễn sao con lành bệnh. Nhưng ròng rã gần 9 tháng điều trị mà ‘u máu’ của con không hề bớt”, chị Xuân cho biết.

Thất vọng, vợ chồng chị lại đưa con đến những bệnh viện khác. Tại Bệnh viện Xanh Pôn, các bác sĩ cho biết trường hợp của con chị là dị dạng mao mạch (hay còn gọi là vết rượu vang) chứ không phải là khối u mạch máu thực sự và loại tổn thương này sẽ không tự mất đi được, cũng không đáp ứng với loại thuốc tiêm đã được cho và việc điều trị chỉ nên dùng laser màu hoặc phẫu thuật.

Tiến sĩ Đỗ Đình Thuận – giảng viên Bộ môn Phẫu Thuật tạo hình, trường Đại học Y Hà Nội, người nhiều năm nghiên cứu và điều trị các u mạch máu của trẻ em, cho biết, một thời gian dài trước đây các bác sĩ thường gộp chung các bệnh lý bất thường mạch máu thành một tên gọi chung là “u máu”, “bướu máu”, hay “u huyết quản”.

Theo bác sĩ Thuận thì từ đầu những năm 80, các nhà khoa học Mỹ đã có nhiều đóng góp mới trong sự hiểu biết về các bất thường mạch máu, trong đó có việc đưa ra một sự phân loại và cách gọi tên mới cho các loại tổn thương này. Về sau, sự phân loại này được bổ sung bởi Hiệp hội quốc tế nghiên cứu về các bất thường mạch máu (ISSVA) và đã được chấp nhận rộng rãi trên y văn thế giới. Theo đó, các bất thường mạch máu được phân chia thành 2 nhóm hoàn toàn khác nhau về chẩn đoán, tiên lượng và điều trị, bao gồm các u mạch máu và các dị dạng mạch máu.

Các u mạch máu là loại tổn thương chiếm đại đa số trong các bất thường mạch máu. Đó là những khối u thực sự do tăng sinh tạm thời của các tế bào nội mô mạch máu, thường xuất hiện trong tháng đầu sau sinh, phát triển nhanh trong những tháng đầu đời, sau đó dừng phát triển và tự thoái lui qua nhiều năm. Biểu hiện ban đầu bằng các vết đỏ giống như muỗi đốt, vết xước, vết nhạt màu hoặc vết bầm tím… khiến cha mẹ rất dễ nhầm lẫn và thường bị bỏ qua. Một vài tuần sau, u mạch máu tăng nhanh kích thước và đậm màu hơn, sau đó đi vào giai đoạn ổn định rồi có thể tự biến mất trong vòng vài năm.

có nên chữa trị u máu cho trẻ sơ sinh 4

Nhiều trường hợp u mạch máu tăng sinh và biến mất rất nhanh. Trong ảnh u mạch máu vùng bàn tay bé trong giai đoạn tăng sinh lúc trẻ 2 tháng tuổi, có dấu hiệu thoái lui vào 4 tháng tuổi và gần như không còn dấu vết khi được 15 tháng tuổi.

Còn các dị dạng mạch máu là những bất thường về cấu trúc hình thể của các mạch máu chứ không phải là khối u thực sự (không có sự tăng sản tế bào), thường xuất hiện từ lúc sinh, lớn lên tỉ lệ thuận với sự tăng trưởng của trẻ và không tự thoái lui.

Vì sự phức tạp của các bệnh lý bất thường mạch máu mà hiện nay nhiều bác sĩ vẫn còn nhầm lẫn giữa hai loại trên và vẫn áp dụng các biện pháp điều trị cũ. Thêm vào đó, sự hiểu biết về đặc tính thoái lui tự nhiên của các u mạch máu trẻ em vẫn chưa đến được với đông đảo các bác sĩ và người dân nên nhiều người vẫn không biết đây là một bệnh rất lành tính.

“Do đó, khi bệnh nhân đến đây, chúng tôi phải giải thích rõ cho các bố mẹ trẻ về đặc điểm tiến triển của bệnh, cho xem các hình ảnh thoái lui tự nhiên của các trường hợp giống con họ. Ban đầu bệnh nhân vẫn chưa tin mà chỉ giải tỏa được một phần lo lắng. Vài tháng sau đó khi nhìn thấy khối u của chính con mình bắt đầu nhạt màu và nhỏ dần thì họ mới dám tin u mạch máu tự mất đi”, bác sĩ Thuận cho biết.

Bác sĩ Thuận cho biết khoảng 80% đến 90 % các u mạch máu của trẻ em không cần bất cứ sự can thiệp gì. Chỉ một số ít còn lại có thể cân nhắc can thiệp điều trị nếu khối u đe dọa đến sự sống, chức năng hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ nặng.

Trong công trình nghiên cứu của mình, bác sĩ Thuận đã chứng minh được đặc tính thoái lui tự nhiên của các u mạch máu ở trẻ em Việt Nam. Theo đó, có không ít trường hợp khối u thoái lui và biến mất rất nhanh chỉ trong vòng 1-3 năm. Tất cả các u mạch máu của trẻ em đều thoái lui, trong đó 51,6% các khối u biến mất hầu như không còn dấu vết và 45,2% các khối u thoái lui còn ít dấu vết không đáng kể khi trẻ lên 4 tuổi.

“Việc xử lý thích hợp các u mạch máu của trẻ em, trước hết và quan trọng nhất, phụ thuộc vào một sự chẩn đoán chính xác (phân biệt u mạch máu trẻ em với dị dạng mạch máu và các tổn thương hiếm gặp khác), sau đó phải tính đến đặc tính tự thoái lui rất đặc biệt của loại tổn thương này.

Tất cả các phương pháp điều trị đều tiềm ẩn các nguy cơ, đặc biệt cho những trẻ nhỏ dưới 1 tuổi nên việc điều trị cần được cân nhắc thận trọng. Một khi được chỉ định, việc điều trị các u mạch máu cũng thường nên mang tính chất bảo tồn, nhằm giải quyết hợp lý các vấn đề về sự sống, chức năng, thẩm mỹ cho trẻ nhưng cũng phải đảm bảo hạn chế đến mức thấp nhất các tác dụng có hại của sự điều trị”, bác sĩ Thuận nhấn mạnh.

Chuyên đăng các tin về sức khỏe cộng đồng để giúp mọi người trang bị thêm kiến thức.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>